Geschiedenis van de Vereniging Viaductstraat

De woningen aan de Viaductstraat zijn in de jaren 1880-1920 gebouwd. De huizen hebben ruim twintig jaar op de lijst gestaan om te worden gesloopt als gevolg van een overeenkomst die de gemeente Groningen (toentertijd eigenaar van de woningen), de  Nederlandse Spoorwegen (NS) en het toenmalige busbedrijf GADO in 1964 met elkaar sloten. De gemeente en de NS kwamen daarbij overeen dat zij de grond met gesloten beurs zouden ruilen. De gemeente zou de grond in de Viaductsraat - vrij van opstallen - aan de NS overdragen waarna deze er kantoren en een zuidelijke ingang naar het hoofdstation (de zogenaamde luchtbrug) zou kunnen bouwen.

In de loop van de jaren '70 van de twintigste eeuw werden de oorspronkelijke bewoners met behulp van premies gestimuleerd te verhuizen. De leeggekomen huizen werden echter vrijwel onmiddellijk gekraakt. De huizen waren nog in redelijke staat en de nieuwe bewoners vochten de voorgenomen sloop dan ook aan door tegen elk bestemmingsplan dat de gemeente in de periode 1976-1982 voor het gebied ontwikkelde, bezwaarschriften in te dienen.

Doordat de gemeente in bouwkundig opzicht niet meer naar de huizen omkeek dreigden deze in verval te raken. Om te voorkomen dat sloop om bouwtechnische redenen onvermijdelijk zou worden, richtten de bewoners op 21 mei 1982 de Vereniging tot Behoud en Herstel van de Viaductstraat op. De vereniging richtte een herstelfonds op waarin iedere bewoner 10% van zijn of haar maandinkomen stortte. Met behulp van dit geld werden de huizen door de bewoners opgeknapt en onderhouden. Daarnaast werden de verschillende procedures tegen de gemeente nu niet langer door individuele bewoners maar door de vereniging gevoerd. 

In 1984 leek een oplossing dichterbij te komen. De gemeente bleek bereid ten behoeve van de voorgenomen luchtbrug en een fietsenstalling alleen de vier meest dichtbij het station gelegen huizen te slopen en de overige aan de vereniging te verkopen. De vereniging toonde echter aan dat de bouw van die luchtbrug ook mogelijk was zonder de sloop van die vier woningen. De NS voelde echter niets voor deze oplossing. Toen de gemeente in maart 1985 toch de bouwvergunning aan de NS verleende, spande de vereniging ook hiertegen een procedure aan. De Raad van State gaf haar gelijk, tevens omdat de gemeente een procedurefout had gemaakt: de gemeente werd met een schorsing gedwongen haar plannen in de ijskast te stoppen. 

De onderhandelingen werden hervat. Mede doordat de gemeente als gevolg van de schorsing een forse rijkssubsidie voor de luchtbrug dreigde mis te lopen werd er al gauw overeenstemming bereikt. De gemeente zou alle huizen aan de vereniging verkopen, op één huis na die plaats moest maken voor de geplande fietsenstalling. De overige woningen zouden worden gerenoveerd, waarbij de gemeente de zorg zou dragen voor de financiering daarvan. In augustus 1985 besloot de vereniging met dit compromis akkoord te gaan.

De Vereniging Viaductstraat, daarbij inmiddels in alle opzichten gesteund door de gemeente, slaagde er binnen enkele weken in de ruim 3 miljoen gulden (bijna 1,4 miljoen euro) bij elkaar te krijgen die nodig was voor de aankoop en de renovatie van de panden. Daarop werden een architectenbureau en een aannemersbedrijf in de arm genomen voor de uitwerking van de verbouwingsplannen. Op 4 september 1986 werden de woningen door Ypke Gietema (toenmalig wethouder van de dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Groningen) officieel overgedragen aan de vereniging. Kort daarna werd de renovatie gestart die in oktober 1987 werd voltooid. Vervolgens ontwikkelde de vereniging zich van een goed functionerende maar tamelijk vrijblijvende organisatie van voormalige krakers tot een alternatieve woningbouwvereniging. In 1995 werd een van de panden van de vereniging, het 'Witte huis‘, aangewezen als rijksmonument.

De fietsenstalling, waaraan de vereniging tot op zekere hoogte haar bestaan te danken heeft, is in 1999 vanwege structurele onderhoudsproblemen gesloopt. Op 26 mei 2012 vierde de vereniging met een groot feest in de straat haar 30-jarig jubileum.

 

Copyright DEWD 2014